चर्चित भारतीय अभिनेता नाना पाटेकरको ७५ वर्षको उमेरमा निधन
भारतीय चलचित्र क्षेत्रका दिग्गज अभिनेता विश्वनाथ पाटेकर (नाना पाटेकर) को ७५ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ। गोवास्थित डोना पाउलामा रहेको आफ्नै निवासमा गम्भीर हृदयघात (कार्डियाक अरेस्ट) भएपछि उनको निधन भएको हो।
बिहान घरमै बेहोस अवस्थामा भेटिएपछि उनलाई तुरुन्तै मणिपाल अस्पताल लगिएको थियो। अस्पतालका चिकित्सकहरूले करिब ४५ मिनेटसम्म बचाउने प्रयास (रिससिटेसन) गरे त्यो सफल हुन सकेन । अक्टोबर ८, २०२६ को बिहान ५:२० बजे उनलाई मृत घोषित गरिएको थियो।
भारतीय सिनेमा क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान
'परिन्दा', 'क्रान्तिवीर' र 'वेलकम' तथा नट सम्राट (मराठी) जस्ता चर्चित चलचित्रहरूमा अभिनय गरेर दर्शकको मन जित्न सफल नाना पाटेकरले हिन्दी र मराठी सिनेमामा अमिट छाप छाडेका छन्। भारतीय चलचित्र जगत्का उत्कृष्ट अभिनेताहरूमध्ये एक मानिने पाटेकरले आफ्नो अभिनय यात्रामा ३ पटक राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (National Film Awards), ४ पटक फिल्मफेयर पुरस्कार (Filmfare Awards), २ पटक महाराष्ट्र राज्य चलचित्र पुरस्कार र फिल्मफेयर पुरस्कार (मराठी) प्राप्त गरेका थिए। सिनेमा र कला क्षेत्रमा दिएको उत्कृष्ट योगदानको कदर गर्दै भारत सरकारले उनलाई सन् २०१३ मा देशको चौथो सर्वोच्च नागरिक सम्मान 'पद्मश्री' बाट सम्मानित गरेको थियो।
नाना पाटेकर (विश्वनाथ पाटेकर) भारतीय चलचित्र जगत्का एक अत्यन्त बहुमुखी, जीवन्त र प्रभावशाली अभिनेता मानिन्छन्। उनको बेजोड अभिनय, कडा संवाद शैली र गम्भीर व्यक्तित्वले गर्दा उनलाई हिन्दी र मराठी दुवै चलचित्र क्षेत्रमा विशेष स्थान प्राप्त छ।
अभिनय यात्रा र करियरको सुरुवात
नाना पाटेकरको अभिनय यात्रा थिएटर (रङ्गमञ्च) बाट सुरु भएको थियो। सुरुवाती दिनहरूमा धेरै सङ्घर्ष गरेका पाटेकरले व्यावसायिक रूपमा सन् १९७८ को चलचित्र 'गमन' बाट आफ्नो फिल्मी करियर थालेका थिए।
यद्यपि, उनलाई वास्तविक पहिचान र सफलता भने सन् १९८९ मा बनेको चलचित्र 'परिन्दा' बाट मिल्यो। यस चलचित्रमा उनले निर्वाह गरेको 'अन्ना सेठ' को खलनायक पात्रले दर्शक र समीक्षक सबैको ध्यान खिच्यो। त्यसपछि उनले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन। नायक, खलनायक, र चरित्र अभिनेताका रूपमा उनले दर्जनौं यादगार चलचित्रहरूमा काम गरे।
प्रमुख र बहुचर्चित चलचित्रहरू
नाना पाटेकरले अभिनय गरेका केही चर्चित र कालजयी चलचित्रहरू निम्न छन्:
परिन्दा (१९८९): मुम्बईको अन्डरवर्ल्ड पृष्ठभूमिमा बनेको यस चलचित्रमा अन्ना सेठको भूमिकाका लागि उनले सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार जितेका थिए।
क्रान्तिवीर (१९९४): यस चलचित्रमा उनले निभाएको 'प्रताप तिलक' को क्रान्तिकारी र सशक्त भूमिका तथा अन्तिमतिरको जेल संवाद भारतीय सिनेमाकै सबैभन्दा बहुचर्चित दृश्यहरूमध्ये पर्छ। यसका लागि उनले सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको राष्ट्रिय पुरस्कार प्राप्त गरे।
अग्निसाक्षी (१९९६): शंकालु र आक्रामक पतिको भूमिकामा उनको उत्कृष्ट अभिनयका लागि उनले दोस्रोपटक सर्वश्रेष्ठ सहायक अभिनेताको राष्ट्रिय पुरस्कार जितेका थिए।
खामोशी: द म्युजिकल (१९९६): सञ्जय लीला भन्सालीद्वारा निर्देशित यस चलचित्रमा उनले बोल्न र सुन्न नसक्ने (बहिरा र सुस्त मनस्थिति भएका) बुबाको संवेदनशील भूमिका निर्वाह गरेर आफ्नो अभिनयको छुट्टै क्षमता देखाए।
तिरङ्गा (१९९३): राजकुमारसँगै 'इन्स्पेक्टर शिवजीराव वाग्ले' को भूमिकामा उनको संवाद शैली र जोडीलाई दर्शकहरूले अत्यधिक मन पराएका थिए।
वेलकम (२००७) र वेलकम ब्याक (२०१५): 'उदय शेट्टी' को हास्यप्रधान (कमिक) डनको भूमिकामा उनले आफ्नो बहुमुखी अभिनयको परिचय दिँदै दर्शकलाई प्रचुर मनोरञ्जन दिए।
नटसम्राट (२०१६ - मराठी): महाकवि कुसुमाग्रजको प्रसिद्ध नाटकमा आधारित यस मराठी चलचित्रमा सेवानिवृत्त थिएटर कलाकार 'आप्पा बेलवलकर' को भूमिकालाई नाना पाटेकरको करियरकै उत्कृष्ट अभिनय मानिन्छ।
समाजिक कार्य र व्यक्तित्व
अभिनेताका साथै नाना पाटेकर एक समाजसेवीका रूपमा पनि चिनिन्छन्। उनले महाराष्ट्रका किसानहरूको सहयोग र राहतका लागि 'नाम फाउन्डेसन' (NAAM Foundation) स्थापना गरेर सुख्खाग्रस्त क्षेत्रका किसानहरूलाई ठूलो आर्थिक र सामाजिक सहयोग पुर्याउँदै आएका छन्।
|
नटसम्राट: नानाको बेजोड चलचित्र थुप्रै हिन्दी फिल्महरुले नाना पाटेकरलाई प्रसिद्धिको शिखरमा पुर्यायो तर उनले अभिनय गरेको 'नटसम्राट' (२०१६) मराठी सिनेमाको इतिहासमै एक युगान्तकारी चलचित्र मानिन्छ, जसले नाना पाटेकरको अभिनय यात्रालाई एउटा नयाँ उचाइ र पहिचान दिलाएको छ। प्रसिद्ध साहित्यकार विष्णु वामन शिरवाडकर (कुसुमाग्रज) को प्रतिष्ठित नाटक 'नटसम्राट' मा आधारित यस चलचित्रलाई महेश मांजरेकरले निर्देशन गरेका थिए। यस चलचित्रमा नाना पाटेकरले गणपतराव रामचन्द्र बेलवलकर (आप्पा) को मुख्य भूमिका निर्वाह गरेका छन्, जो रङ्गमञ्चबाट सेवानिवृत्त भएका एक दिग्गज र स्वाभिमानी अभिनेता हुन्छन्। नाना पाटेकरलाई सामान्यतया उनको कडा आवाज, आक्रामक अभिनय र डाइलग डेलिभरीका लागि चिनिन्थ्यो। तर 'नटसम्राट' मा उनले एकैसाथ स्वाभिमान, भावुकता, निराशा, र मानसिक सन्तुलन गुमाउँदै गएको वृद्ध बुबाको जटिल भावलाई जिसरी पर्दामा उतारे, त्यसले उनलाई केवल 'एक्सन/ड्रामा' अभिनेता मात्र नभई भारतीय सिनेमाकै एक महान् अभिनय शिल्पीका रूपमा स्थापित गर्यो। नाना पाटेकरको अभिनयको जग रङ्गमञ्च नै थियो। नटसम्राटमा उनको अभिनयले नाटक र चलचित्रबीचको दूरीलाई मेटाउने काम गर्यो। शेक्सपियरका नाटक ('ह्यामलेट', 'जुलियस सिजर') का संवादहरू मराठी भाषामा उनले जसरी बोलेका छन्, त्यसले उनको थिएटर पृष्ठभूमि र संवादमाथिको पकड कति बलियो छ भन्ने पुनः प्रमाणित गर्यो। हिन्दी सिनेमामा लामो समय बिताएपछि नाना पाटेकरले 'नटसम्राट' मार्फत मराठी सिनेमामा भव्य पुनरागमन गरेका थिए। यो चलचित्र व्यावसायिक रूपमा पनि अत्यधिक सफल भयो र मराठी सिनेमाको इतिहासमै सबैभन्दा धेरै कमाउने चलचित्रहरूमध्ये एक बन्यो। यसले मराठी सिनेमा क्षेत्रमा पनि उनको प्रभाव र साखलाई अझ बढाउने काम गर्यो। यस चलचित्रका लागि नाना पाटेकरलाई धेरै प्रतिष्ठित पुरस्कार र सम्मानहरू प्राप्त भए। फिल्म समीक्षा गर्ने प्रमुख संस्थाहरू र समीक्षकहरूले उनको यो अभिनयलाई भारतीय सिनेमाको इतिहासकै उत्कृष्ट प्रदर्शनहरूमध्ये एकको रूपमा मूल्याङ्कन गरे। चलचित्रमा आफ्ना बालबच्चालाई आफ्नो सम्पूर्ण जायजेथा सुम्पिएपछि कसरी एक वृद्ध र सम्मानित कलाकार समाज र परिवारबाट उपेक्षित हुनपुग्छ भन्ने कारुणिक कथा छ। चलचित्रको प्रसिद्ध संवाद: "कुणी घर देता का घर? एक तूफान मानसात सामावलेय...!" (के कसैले मलाई बास दिन्छ? एउटा मानिसभित्र आँधी समाहित भएको छ...!) नाना पाटेकरको आवाजमा यो संवाद आज पनि दर्शकहरूको मनमा गुञ्जिरहन्छ। 'नटसम्राट' नाना पाटेकरको अभिनय जीवनको त्यो कोशेढुङ्गा हो, जसले उनको दशकौँ लामो फिल्मी यात्रालाई पूर्णता र अमरता प्रदान गरेको थियो । |
‘नख्खु जेल ब्रेकर’ कम्युनिस्ट नेता घनेन्द्र बस्नेत रहेनन् !
हिमालयन बाढी र जलवायु न्यायका लागि नेपालको जोड
बर्लिनमा वामपन्थी पार्टीको अभूतपूर्व चुनावी जित
शान्ति र बहुपक्षीयताका लागि ब्रिक्सद्वारा नयाँदिल्ली घोषणापत्र–२०२६ अंगीकार
भोटेकोशी बाढी मानवसभ्यताले भोगेको मध्ये ठूलो घटना: प्रधानमन्त्री बालेन शाह
भोटेकोशी बाढीले गरेको अकल्पनीय क्षति
मानवशास्त्री जेम्स एफ. फिसरको निधन
प्रतिक्रिया