सर्वहारा क्रान्ति र क्रान्तिकारी नैतिकता: आत्म-रूपान्तरणको मार्क्सवादी सिद्धान्त
आफ्नो अस्तित्वको सुरुवातदेखि नै मानव जातिले अस्तित्व रक्षाका लागि प्रकृति – जङ्गली जनावरहरू, मौसम, इत्यादिका विरुद्ध सङ्घर्ष गर्नुपरेको छ। यस सङ्घर्षमा सफल हुन प्रत्येक व्यक्तिले ठुलो सङ्ख्यामा रहेका मानिसहरूको शक्तिमा, समष्टिमा, समाजमा भर पर्नुपर्छ। एक्लै उसले प्रकृतिमाथि विजय प्राप्त गर्न र जीवन निर्वाह गर्न सक्दैन।
अस्तित्व रक्षाका लागि मानिसले गाँस र बास प्राप्त गर्न उत्पादन पनि गर्नुपर्छ। उत्पादन पनि समष्टिमा, समाजमा नै भर पर्नुपर्छ। एक्लै व्यक्तिले उत्पादन गर्न सक्दैन।
हाम्रो युग एक सभ्य, क्रान्तिकारी युग भएकाले सबै कार्यहरूमा समष्टिको, समाजको शक्तिमा अझ बढी भर पर्नुपर्छ। पहिलेभन्दा अहिले व्यक्ति अलग बस्न सक्दैन बल्कि समष्टिमा सामेल हुनैपर्छ, समाजमा सामेल हुनैपर्छ।
त्यसकारण, व्यक्तिवाद समष्टिवादको विपरीत जान्छ; समष्टिवाद र समाजवाद पक्कै पनि विजयी हुनेछन् भने व्यक्तिवाद निश्चित रूपमा हराएर जानेछ।
उत्पादनको पद्धति र शक्तिहरू निरन्तर रूपमा विकसित र परिवर्तन भइरहन्छन्; त्यसैले मानिसको सोच, सामाजिक व्यवस्था, आदि पनि परिवर्तन हुन्छन्। हामी सबैलाई थाहा छ कि विगतदेखि वर्तमानसम्म, उत्पादनको पद्धति रुखका हाँगाहरू र ढुङ्गाका बन्चरोहरूको प्रयोगबाट विकसित भएर मेसिन, बिजुली र आणविक ऊर्जाको प्रयोगसम्म पुगेको छ। सामाजिक व्यवस्थाहरू पनि आदिम साम्यवादबाट दास-स्वामित्व र सामन्तवाद हुँदै पुँजीवादसम्म विकसित भएका छन्, र आज लगभग आधा मानव जाति समाजवाद र साम्यवादतर्फ अघि बढिरहेको छ।
उत्पादनको पद्धति र शक्तिहरू निरन्तर रूपमा विकसित र परिवर्तन भइरहन्छन्; त्यसैले मानिसको सोच, सामाजिक व्यवस्था, आदि पनि परिवर्तन हुन्छन्।
कसैले पनि यस विकास र प्रगतिलाई रोक्न सक्दैन।
निजी स्वामित्वको सुरुवातसँगै समाज वर्गहरूमा – शोषक वर्ग र शोषित वर्गमा – विभाजित भएको छ, जसले गर्दा सामाजिक अन्तर्विरोध र वर्ग सङ्घर्षको उदय भएको छ। जुनसुकै व्यक्ति पनि अनिवार्य रूपमा कुनै न कुनै वर्गमा पर्दछ र कोही पनि वर्गभन्दा बाहिर रहन सक्दैन। साथै, प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नै वर्गको विचारको प्रतिनिधित्व गर्दछ।
पुरानो समाजमा, सामन्ती जमिन्दार, पुँजीपति र साम्राज्यवादीहरूले अन्य सामाजिक तप्काहरू, विशेष गरी मजदुर र किसानहरूलाई निर्दयीपूर्वक दमन र शोषण गरे। उनीहरूले समाजद्वारा उत्पादित साझा सम्पत्ति लुटे, त्यसलाई आफ्नो निजी सम्पत्तिमा परिणत गरे र मोजमस्तीमा बाँचे। तर उनीहरू "सद्गुण", "स्वतन्त्रता", "लोकतन्त्र"... का बारेमा भाषण छाँटिरहे।
यस दमन र शोषणलाई सधैँभरि सहन अस्वीकार गर्दै मजदुर, किसान र अन्य श्रमजीवी जनताले आफ्नो मुक्तिका लागि र दुष्ट पुरानो समाजलाई एक राम्रो नयाँ समाजमा रूपान्तरण गर्नका लागि क्रान्ति सुरु गरेका छन्, जसमा सबै श्रमजीवी मानिसहरू खुसीसाथ बस्नेछन्, र जहाँ मानिसद्वारा मानिसको शोषण निषेध गरिनेछ।
सफल हुनका लागि, क्रान्तिको नेतृत्व मजदुर वर्ग (सबैभन्दा उन्नत, सचेत, दृढ, अनुशासित र सबैभन्दा व्यवस्थित वर्ग) ले यसको हेडक्वार्टरको रूपमा सर्वहारा पार्टीसँगै गर्नुपर्छ। यो कुरा सोभियत सङ्घ र अन्य समाजवादी देशहरूमा भएको क्रान्तिले अकाट्य रूपमा प्रमाणित गरिसकेको छ।
पिठ्युँमा भारी बोकेर लामो दुरी तय गर्न बलियो मानिसले मात्र सक्छ। एक क्रान्तिकारीले आफ्नो गौरवशाली क्रान्तिकारी कार्य पूरा गर्नका लागि क्रान्तिकारी नैतिकताको बलियो जग बसाल्नुपर्छ।
क्रान्ति गर्नु, पुरानो समाजलाई नयाँ समाजमा रूपान्तरण गर्नु निकै गौरवशाली, तर अत्यन्तै भारी कार्य, एक जटिल, दीर्घकालीन र कठिन सङ्घर्ष हो। पिठ्युँमा भारी बोकेर लामो दुरी तय गर्न बलियो मानिसले मात्र सक्छ। एक क्रान्तिकारीले आफ्नो गौरवशाली क्रान्तिकारी कार्य पूरा गर्नका लागि क्रान्तिकारी नैतिकताको बलियो जग बसाल्नुपर्छ।
पुरानो समाजमा जन्मिएको र हुर्किएको हुनाले, हामी सबैले आफ्नो सोच र बानीबेहोरामा फरक-फरक मात्रामा त्यस समाजका अवशेषहरू बोकेका हुन्छौँ। पुरानो समाजको सबैभन्दा खराब र खतरनाक अवशेष व्यक्तिवाद हो। व्यक्तिवाद क्रान्तिकारी नैतिकताको विपरीत जान्छ। यसको थोरै मात्र बाँकी रहेको अंशले पनि पहिलो अवसर पाउनासाथ आफ्नो विकास गर्छ, क्रान्तिकारी सद्गुणहरूलाई दबाउँछ र हामीलाई क्रान्तिकारी उद्देश्यका लागि पूर्ण हृदयले सङ्घर्ष गर्नबाट रोक्छ।
व्यक्तिवाद निकै छली र धोकेबाज कुरा हो, यसले मानिसलाई चलाखीपूर्वक पतनतर्फ लाग्न प्रेरित गर्छ। अनि सबैलाई थाहा छ कि प्रगति गर्नुभन्दा पतन हुनु सजिलो हुन्छ। त्यसैले यो निकै खतरनाक छ।
पुरानो समाजका खराब अवशेषहरूलाई त्याग्न र क्रान्तिकारी सद्गुणहरूको विकास गर्नका लागि, हामीले निरन्तर प्रगति गर्न कडा अध्ययन गर्नुपर्छ, तथा आफूलाई शिक्षित र परिमार्जित गर्नुपर्छ। अन्यथा हामी पछाडि हट्नेछौँ र पछि पर्नेछौँ, र अन्ततः अगाडि बढिरहेको समाजद्वारा तिरस्कृत हुनेछौँ।
हामीले विद्यालय गएर वा प्रशिक्षण कक्षाहरूमा भाग लिएर मात्र अध्ययन, शिक्षा र आफूलाई परिमार्जित गर्न सक्छौँ भन्ने होइन। प्रत्येक क्रान्तिकारी गतिविधिमा हामीले यो गर्न सक्छौँ र गर्नैपर्छ। भूमिगत क्रान्तिकारी गतिविधिहरू, जनविद्रोह, प्रतिरोधको युद्ध, उत्तरमा समाजवादको वर्तमान निर्माण र राष्ट्रिय पुनःएकीकरणको सङ्घर्ष निकै राम्रा विद्यालयहरू हुन् जहाँ हामी क्रान्तिकारी सद्गुणहरू प्राप्त गर्न सक्छौँ।
क्रान्तिकारी सद्गुण भएका मानिसहरू न त कठिनाइ, कष्ट वा असफलतासँग डराउँछन्; न त उनीहरू हिचकिचाउँछन् वा पछि हट्छन्। पार्टी, क्रान्ति, वर्ग, राष्ट्र र मानव जातिको हितका लागि उनीहरू आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थ, र आवश्यक परेमा आफ्नो ज्यान समेत बलिदान दिन कहिल्यै हिचकिचाउँदैनन्। यो क्रान्तिकारी नैतिकताको निकै स्पष्ट र उच्च अभिव्यक्ति हो।
क्रान्तिकारी सद्गुण भएका मानिसहरू न त कठिनाइ, कष्ट वा असफलतासँग डराउँछन्; न त उनीहरू हिचकिचाउँछन् वा पछि हट्छन्।
हाम्रो पार्टीमा, कमरेडहरू ट्रान फु, न्गो जिया तु, ले होङ फोङ, नुयेन भान कु, होआङ भान थु, नुयेन थि मिन्ह खाई र अन्य धेरैले जनता र पार्टीको हितका लागि आफ्नो ज्यान उत्सर्ग गर्नुभएको छ, जसले सार्वजनिक हितप्रति पूर्ण समर्पण र पूर्ण निःस्वार्थताको शानदार उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।
क्रान्तिकारी सद्गुण भएका मानिसहरू सरल र विनम्र रहन्छन्, र अझ बढी कष्टहरूको सामना गर्न तयार हुन्छन्; कार्य क्षेत्रमा रहँदा कसरी सबैभन्दा ठुलो पुरस्कार प्राप्त गर्ने भन्ने कुरा सोच्नुको सट्टा आफ्नो कार्यलाई कसरी उत्कृष्ट रूपमा पूरा गर्ने भन्ने बारे सोच्दछन्। हामीले विगतका उपलब्धिहरूको घमण्ड गर्ने र विशेष सुविधाहरू दाबी गर्ने, वा नोकरशाही, अहंकार र भ्रष्टतामा लिप्त हुने कुराबाट बच्नैपर्छ। यो पनि क्रान्तिकारी नैतिकताकै अभिव्यक्ति हो।
संक्षेपमा, क्रान्तिकारी नैतिकतामा निम्न कुराहरू समावेश हुन्छन्:
आफ्नो जीवन पार्टी र क्रान्तिका लागि सङ्घर्ष गर्नमा समर्पित गर्नु। यो सबैभन्दा आवश्यक बुँदा हो।
पार्टीका लागि कडा परिश्रम गर्नु, पार्टी अनुशासनको पालना गर्नु, र पार्टीका नीति तथा कार्यरेखाहरू लागू गर्नु।
पार्टी र श्रमजीवी जनताको हितलाई आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा अगाडि र माथि राख्नु। पूर्ण हृदयले जनताको सेवा गर्नु। पार्टी र जनताका लागि निःस्वार्थ रूपमा सङ्घर्ष गर्नु र हरेक दृष्टिकोणबाट अनुकरणीय बन्नु।
प्रत्येक क्रान्तिकारीले यो गहिरो गरी महसुस गर्नुपर्छ कि हाम्रो पार्टी मजदुर वर्गको सबैभन्दा उन्नत र सुदृढ सङ्गठन हो, र यसले मजदुर वर्ग तथा आम श्रमजीवी जनताको नेतृत्व गर्दछ।
मार्क्सवाद-लेनिनवादको अध्ययन गर्न प्रयास गर्नु र आफ्नो वैचारिक स्तर बढाउन, आफ्नो काममा सुधार गर्न र आफ्ना कमरेडहरूसँगै मिलेर प्रगति गर्न निरन्तर आत्म-आलोचना र आलोचनाको प्रयोग गर्नु।
प्रत्येक क्रान्तिकारीले यो गहिरो गरी महसुस गर्नुपर्छ कि हाम्रो पार्टी मजदुर वर्गको सबैभन्दा उन्नत र सुदृढ सङ्गठन हो, र यसले मजदुर वर्ग तथा आम श्रमजीवी जनताको नेतृत्व गर्दछ। वर्तमान समयमा, हाम्रो मजदुर वर्ग संख्यात्मक रूपमा अझै धेरै नभए तापनि दिनप्रतिदिन विकसित भइरहेको छ। भविष्यमा, जताततै कृषि सहकारीहरू सङ्गठन गरिनेछन्, ग्रामीण भेगमा मेसिनहरूको व्यापक प्रयोग हुनेछ, र किसानहरू मजदुर बन्नेछन्। बुद्धिजीवीहरू शारीरिक श्रमसँग राम्ररी परिचित हुनेछन् र मानसिक तथा शारीरिक श्रम गर्नेहरूबीचको भिन्नता बिस्तारै मेटिँदै जानेछ। हाम्रो देशको उद्योग दिनप्रतिदिन विकसित हुनेछ। त्यसैले, मजदुरहरूको सङ्ख्या अझ बढ्दै जानेछ, उनीहरूको शक्ति वृद्धि हुनेछ, र मजदुर वर्गको भविष्य महान् तथा गौरवशाली छ।
यसले संसारलाई र साथै आफूलाई पनि परिमार्जित गर्नेछ।
क्रान्तिकारीले यो कुरा स्पष्टसँग महसुस गर्नुपर्छ र मजदुर वर्गको दृष्टिकोणमा दृढतापूर्वक अडिग रहनुपर्छ, ताकि समाजवाद र साम्यवादका लागि, मजदुर वर्ग र सम्पूर्ण श्रमजीवी जनताका लागि पूर्ण हृदयले सङ्घर्ष गर्न सकियोस्। क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको पार्टी र जनताप्रतिको पूर्ण बफादारी हो।
हाम्रो पार्टीले मजदुर वर्ग र श्रमजीवी जनताको हितबाहेक अन्य कुनै स्वार्थ बोक्दैन। त्यसैले, यसको तत्कालीन उद्देश्य उत्तरमा समाजवादको क्रमिक निर्माण र देशको पुनःएकीकरणका लागि सङ्घर्ष गर्नु हो।
पार्टीको नेतृत्वमा हाम्रा जनताले वीरतापूर्वक लडे, औपनिवेशिक र सामन्ती शासनलाई ढाले, र हाम्रो देशको उत्तर भागलाई पूर्ण रूपमा मुक्त गरे। यो एउटा ठुलो सफलता थियो। तर क्रान्ति अझै पूर्ण रूपमा विजयी भइसकेको छैन, र पार्टीको वर्तमान लक्ष्य राष्ट्रिय पुनःएकीकरणका लागि सङ्घर्ष गर्नु हो, ताकि एक शान्त, पुनःएकीकृत, स्वतन्त्र, लोकतान्त्रिक र समृद्ध भियतनामको निर्माण गर्न सकियोस्, देशभरि मानिसद्वारा मानिसको शोषणको अन्त्य गर्न सकियोस् र सबैका लागि खुसी तथा प्रचुरतायुक्त नयाँ समाजको निर्माण गर्न सकियोस्।
यद्यपि, हाम्रो उद्योग अझै पनि पिछडिएको छ। भ्रातृ देशहरू, विशेष गरी सोभियत सङ्घ र चीनको भ्रातृपूर्ण सहयोगका कारण यो विकसित भइरहेको छ। हाम्रो प्रयास सफल हुनका लागि, हाम्रा मजदुरहरूले एकापसमा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ र अझ बढी, छिटो, राम्रो र कम खर्चिलो रूपमा उत्पादन गर्न प्रयास गर्नुपर्छ, श्रम अनुशासनको पालना गर्नुपर्छ र आफ्ना उद्योगहरूको व्यवस्थापनमा सक्रिय रूपमा सहभागी हुनुपर्छ: हामीले फजुलखर्च र हिनामिनाको विरोध गर्नुपर्छ, र हाम्रा कार्यकर्ताहरू साँच्चिकै मिहिनेती, मितव्ययी, इमानदार तथा सदाचारी हुनुपर्छ, र मजदुरहरूसँगै श्रममा जोडिनुपर्छ।
हाम्रा किसानहरूलाई जमिन बाँडिएको छ, जसले गर्दा उनीहरूको जीवनमा आंशिक सुधार आएको छ। तर उत्पादनको पद्धति अझै पनि छरिएको र पिछडिएको छ; त्यसैले उत्पादन अझै धेरै बढ्न सकेको छैन र जीवनस्तरमा सामान्य मात्र सुधार भएको छ। उत्पादनमा ठोस वृद्धि ल्याउनका लागि हाम्रा ग्रामीण भेगहरूमा श्रम-आदानप्रदान टोलीहरू (काम सघाउने समूहहरू) र सहकारीहरू स्थापना गर्ने अभियानलाई व्यापक र दृढतापूर्वक अगाडि बढाउनुपर्छ; तब मात्र हाम्रा किसानहरू गरिबीबाट मुक्त हुन सक्छन् र उनीहरूको अवस्थामा सुधार आउन सक्छ।
त्यसकारण, क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको पार्टीको उद्देश्य प्राप्त गर्न प्रयास गर्नु, मजदुर वर्ग र श्रमजीवी जनताको इमानदारीपूर्वक सेवा गर्नु, र कहिल्यै विचलित नहुनु हो।
पार्टी र श्रमजीवी युवा सङ्घका अधिकांश सदस्य तथा अधिकांश कार्यकर्ताहरूले यसै गरेका छन्, तर केहीले भने गरेका छैनन्। उनीहरू गलत ढङ्गले सोच्छन् कि अब उत्तरबाट औपनिवेशिक र सामन्तीहरूलाई धपाइसकिएको हुनाले क्रान्ति सफलतापूर्वक सम्पन्न भइसकेको छ। यही कारणले गर्दा उनीहरूले आफूभित्र व्यक्तिवादलाई बढ्न दिन्छन्, सुखसुविधा र आरामको माग गर्छन्, र सङ्गठनद्वारा सुम्पिएको जिम्मेवारी पूरा गर्नुको सट्टा आफ्नो रुचि अनुसारको काम रोज्न चाहन्छन्। उनीहरू उच्च पद त चाहन्छन् तर जिम्मेवारीबाट पन्छिन्छन्। उनीहरूको सङ्घर्षशीलता र ऊर्जा बिस्तारै कमजोर हुँदै जान्छ, र उनीहरूको क्रान्तिकारी साहस तथा उदात्त सद्गुणहरू पनि घट्दै जान्छन्। उनीहरू बिर्सन्छन् कि एक क्रान्तिकारीको प्रमुख कसि भनेको पार्टी र क्रान्तिका लागि आफ्नो सम्पूर्ण जीवन सङ्घर्ष गर्ने दृढ सङ्कल्प हो।
क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको पार्टीको उद्देश्य प्राप्त गर्न प्रयास गर्नु, मजदुर वर्ग र श्रमजीवी जनताको इमानदारीपूर्वक सेवा गर्नु, र कहिल्यै विचलित नहुनु हो। पार्टी र श्रमजीवी युवा सङ्घका अधिकांश सदस्य तथा अधिकांश कार्यकर्ताहरूले यसै गरेका छन्, तर केहीले भने गरेका छैनन्। उनीहरू गलत ढङ्गले सोच्छन् कि अब उत्तरबाट औपनिवेशिक र सामन्तीहरूलाई धपाइसकिएको हुनाले क्रान्ति सफलतापूर्वक सम्पन्न भइसकेको छ।
हामीले यो बुझ्नुपर्छ कि अहिलेसम्म हामीले प्राप्त गरेका सफलताहरू हजार माइलको यात्राका प्रारम्भिक पाइलाहरू मात्र हुन्। हामी अझ अगाडि बढ्नुपर्छ, क्रान्तिले अझ बढी प्रगति गर्नुपर्छ। अन्यथा, हामी पछाडि हट्नेछौँ, र हामीले हासिल गरेका सफलताहरूलाई संस्थागत र विकसित गर्न सकिने छैन।
समाजवादतर्फ अघि बढ्नका लागि हामीले लामो र कडा सङ्घर्ष गर्नुपर्छ। हामीसँग क्रान्तिकारीहरू हुनैपर्छ किनभने क्रान्तिको विरोध गर्ने शत्रुहरू अझै अस्तित्वमा छन्।
शत्रुहरू तीन प्रकारका हुन्छन्:
पुँजीवाद र साम्राज्यवाद निकै खतरनाक शत्रु हुन्। पिछडिएका बानीबेहोरा र परम्पराहरू पनि ठुला शत्रु हुन्: तिनीहरूले चलाखीपूर्वक क्रान्तिको प्रगतिमा बाधा पुर्याउँछन्। यद्यपि, हामी तिनीहरूलाई दमन गर्न सक्दैनौँ, बल्कि सावधानी, दृढता र लामो समय लगाएर तिनीहरूलाई सुधार्ने प्रयास गर्नुपर्छ।
क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको जुनसुकै परिस्थितिमा पनि सबै शत्रुहरूका विरुद्ध दृढतापूर्वक सङ्घर्ष गर्नु, आफ्नो सतर्कता कायम राख्नु, लड्नका लागि तयार रहनु, र आत्मसमर्पण गर्न वा टाउको झुकाउन अस्वीकार गर्नु हो। यसो गरेर मात्र हामी शत्रुलाई परास्त गर्न र आफ्नो क्रान्तिकारी कार्य पूरा गर्न सक्छौँ।
तेस्रो शत्रु व्यक्तिवाद हो, अर्थात् निम्न-पुँजीवादी मानसिकता जुन अझै पनि हामी प्रत्येकभित्र लुकिएर रहेको छ। यसले आफ्नो टाउको उठाउनका लागि अवसर – चाहे असफलता होस् वा सफलता – पर्खेर बसिरहेको हुन्छ। यो माथि उल्लेखित दुई श्रेणीका शत्रुहरूको सहयोगी हो।
त्यसकारण, क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको जुनसुकै परिस्थितिमा पनि सबै शत्रुहरूका विरुद्ध दृढतापूर्वक सङ्घर्ष गर्नु, आफ्नो सतर्कता कायम राख्नु, लड्नका लागि तयार रहनु, र आत्मसमर्पण गर्न वा टाउको झुकाउन अस्वीकार गर्नु हो। यसो गरेर मात्र हामी शत्रुलाई परास्त गर्न र आफ्नो क्रान्तिकारी कार्य पूरा गर्न सक्छौँ।
आफ्नो सही नीति र एकीकृत नेतृत्वका कारण नै हाम्रो पार्टीले मजदुर वर्ग र सम्पूर्ण जनतालाई समाजवादतर्फ डोर्याउन सक्षम भएको हो। यो एकीकृत नेतृत्व यसका सबै सदस्यहरूको विचार र कार्यको एकताबाट उत्पन्न हुन्छ।
यस एकताविना हामी "त्यस्तो अर्केस्ट्रा (वाद्यवादन समूह) जस्तै हुनेछौँ जसमा ड्रम एकातिर बज्छ र बिगुल अर्कोतिर।" हाम्रा लागि जनसमुदायको नेतृत्व गर्न र क्रान्ति सम्पन्न गर्न सम्भव हुने छैन।
पार्टीका सबै नीति र क्रान्तिहरूको उद्देश्य जनताको हितको सेवा गर्नु हो। त्यसकारण, एक पार्टी सदस्यका लागि क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको जस्तोसुकै कठिनाइ भए तापनि तिनीहरूलाई दृढतापूर्वक लागू गर्नु र जनसमुदायका लागि एउटा उदाहरण प्रस्तुत गर्नु हो।
पार्टी सदस्यहरूको भनाइ र गराइले क्रान्तिमा ठुलो महत्त्व राख्छ किनभने यसले जनसमुदायमा ठुलो प्रभाव पार्छ। उदाहरणका लागि: हाम्रो पार्टी र सरकारको वर्तमान नीति कृषि सहकारी सञ्चालन गर्नका लागि व्यापक र घनिष्ठ रूपमा श्रम-आदानप्रदान टोलीहरू र सहकारीहरू सङ्गठित गर्नु हो। तर केही पार्टी र श्रमजीवी युवा सङ्घका सदस्यहरू त्यसमा सामेल हुँदैनन्, वा सामेल भए पनि तिनीहरूको निर्माण र सुदृढीकरणमा सक्रिय रूपमा योगदान दिँदैनन्। यो व्यक्तिवाद नै हो जसले ती कमरेडहरूलाई आफ्नो मनमर्जी गर्न र पार्टीको सङ्गठन तथा अनुशासनको विपरीत जान प्रेरित गरेको छ। जानीजानी होस् वा नजानी, तिनीहरूका कार्यहरूले पार्टीको प्रतिष्ठामा आँच पुर्याउँछन्, यसको काममा बाधा हाल्छन् र क्रान्तिको यात्रालाई अवरुद्ध गर्छन्।
पार्टीका सबै नीति र क्रान्तिहरूको उद्देश्य जनताको हितको सेवा गर्नु हो। त्यसकारण, एक पार्टी सदस्यका लागि क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको जस्तोसुकै कठिनाइ भए तापनि तिनीहरूलाई दृढतापूर्वक लागू गर्नु र जनसमुदायका लागि एउटा उदाहरण प्रस्तुत गर्नु हो। प्रत्येक पार्टी सदस्यले जनता र पार्टीप्रतिको आफ्नो जिम्मेवारीको भावनालाई उच्च बनाउनुपर्छ। उसले व्यक्तिवादबाट जोगिनुपर्छ र त्यसको दृढतापूर्वक विरोध गर्नुपर्छ।
हाम्रो पार्टीले मजदुर वर्ग र सम्पूर्ण श्रमजीवी जनताको साझा हितको प्रतिनिधित्व गर्दछ, कुनै समूह वा व्यक्तिको निजी स्वार्थको होइन। यो कुरा सबैलाई थाहा छ।
मजदुर वर्गले आफूलाई मुक्त गर्न मात्र होइन, बरु सम्पूर्ण मानव जातिलाई दमन र शोषणबाट मुक्त गर्न सङ्घर्ष गर्दछ। त्यसकारण, उनीहरूको हित र जनताको हित एकै हो।
पार्टी सदस्यले पार्टीको नाममा मजदुर वर्ग र श्रमजीवी जनताको हितको प्रतिनिधित्व गर्दछ। त्यसैले, उसको आफ्नो हित पार्टी र वर्गको हितभित्रै हुन्छ, त्यसभन्दा बाहिर हुँदैन। पार्टी र वर्गको सफलता र विजय नै त्यस योद्धाको सफलता र विजय हो। पार्टी र वर्गबाट अलग भएर कुनै पनि व्यक्तिले, उ जतिसुकै प्रतिभाशाली भए तापनि, केही पनि हासिल गर्न सक्दैन।
एक पार्टी सदस्यका लागि क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको जुनसुकै परिस्थितिमा पनि पार्टीको हितलाई अन्य सबै कुराभन्दा माथि राख्नु हो। यदि पार्टीको हित र व्यक्तिको हितबिच अन्तर्विरोध पैदा भयो भने, व्यक्तिले पूर्ण रूपमा पार्टीको हितका लागि बाटो छोडिदिनुपर्छ (आफ्नो हित त्याग्नुपर्छ)।
आफूलाई व्यक्तिवादबाट मुक्त गर्न नसकेका कारण केही पार्टी सदस्यहरू अझै पनि "पार्टीका लागि आफ्ना सेवाहरू" को घमण्ड गर्छन्, जसका लागि उनीहरू पार्टीले "कृतज्ञता" प्रकट गरोस् भन्ने दाबी गर्छन्। उनीहरू सुखसुविधा, सम्मान, पद र विशेषाधिकार उपभोग गर्न चाहन्छन्। यदि उनीहरूका इच्छाहरू पूरा भएनन् भने, उनीहरू आफ्नो "कुनै भविष्य नभएको" र आफू "बलिदान भएको" गुनासो गर्दै पार्टीप्रति असन्तोष व्यक्त गर्छन्। उनीहरू बिस्तारै पार्टीबाट टाढिँदै जान्छन् र अझ खराब कुरा त, उनीहरू यसका नीति तथा अनुशासनलाई नै भत्काउन लाग्छन्।
भूमिगत सङ्घर्ष र प्रतिरोधको युद्धको अवधिमा धेरै कार्यकर्ता र योद्धाहरूले वीरतापूर्वक आफ्नो ज्यान उत्सर्ग गरे; धेरै श्रम नायक र विशिष्ट मजदुरहरूले उत्पादन बढाउन आफ्नो अधिकतम प्रयास गरेका छन्। ती कमरेडहरूले कहिल्यै पद र सम्मान मागेका छैनन्, पार्टीबाट कहिल्यै धन्यवादको माग गरेका छैनन्।
सुरु-सुरुमा, पुँजीवादी विचारधाराको प्रभावका कारण केही पार्टी सदस्यहरूको दृष्टिकोणमा दृढताको कमी हुन सक्छ, उनीहरूको बुझाइ अस्पष्ट हुन सक्छ र उनीहरूको सोच पूर्ण रूपमा सही नहुन सक्छ, तर क्रान्ति र प्रतिरोधको युद्धमा खारिएका हुनाले हाम्रा पार्टी सदस्यहरू समग्रमा पार्टी र क्रान्तिप्रति बफादार राम्रा योद्धाहरू हुन्।
हाम्रो पार्टी जन-आधारित प्रकृतिको छ, र यसका लाखौँ सदस्यहरू छन्। हाम्रो देशको परिस्थितिका कारण पार्टी सदस्यहरूको ठुलो हिस्सा निम्न-पुँजीपति वर्गबाट आउँछ। यसमा अचम्म मान्नुपर्ने केही छैन। सुरु-सुरुमा, पुँजीवादी विचारधाराको प्रभावका कारण केही पार्टी सदस्यहरूको दृष्टिकोणमा दृढताको कमी हुन सक्छ, उनीहरूको बुझाइ अस्पष्ट हुन सक्छ र उनीहरूको सोच पूर्ण रूपमा सही नहुन सक्छ, तर क्रान्ति र प्रतिरोधको युद्धमा खारिएका हुनाले हाम्रा पार्टी सदस्यहरू समग्रमा पार्टी र क्रान्तिप्रति बफादार राम्रा योद्धाहरू हुन्।
ती कमरेडहरूलाई थाहा छ कि गल्ती गर्ने पार्टी सदस्यहरूले जनसमुदायलाई पनि गल्तीको बाटोतर्फ लैजानेछन्; त्यसकारण, उनीहरू आफूबाट हुन सक्ने कुनै पनि गल्तीलाई समयमै सुधार्न सधैँ तयार रहन्छन्, र साना गल्तीहरू जम्मा भएर ठुलो रूप लिन दिँदैनन्। उनीहरू साँचो मनले आलोचना र आत्म-आलोचनाको अभ्यास गर्छन्, जसले उनीहरूलाई सँगसँगै प्रगति गर्न सम्भव तुल्याउँछ।
यो क्रान्तिकारी नैतिकता अनुकूल छ। आफ्नो धेरै वर्षको भूमिगत गतिविधिका क्रममा, औपनिवेशिकहरूद्वारा कडा रूपमा दमन गरिए पनि र धेरै कठिनाइ तथा खतराहरूको सामना गर्नुपरे पनि, हाम्रो पार्टी दिनप्रतिदिन विकसित र बलियो हुँदै गयो, र त्यसपछि क्रान्ति तथा प्रतिरोधको युद्धलाई विजयतर्फ डोर्यायो। यो यस तिखो हतियार: आलोचना र आत्म-आलोचनाको प्रभावकारी प्रयोगका कारण सम्भव भएको हो।
यद्यपि, अझै पनि केही यस्ता पार्टी सदस्यहरू बाँकी छन् जो व्यक्तिवादबाट मुक्त हुन नसक्दा अभिमानी र घमन्डी बन्छन् र आफ्ना गुणहरूको बखान गरिरहन्छन्। अरूको आलोचना गरिरहँदा, उनीहरू आफू आलोचित हुन मन पराउँदैनन्; उनीहरू आत्म-आलोचनाबाट पन्छिन्छन् वा निष्ठा र गम्भीरताविना यसको औपचारिक अभ्यास मात्र गर्छन्। उनीहरू आफ्नो साख र प्रतिष्ठा गुम्ने डर मान्छन्। उनीहरू जनसमुदायको विचारमा ध्यान दिँदैनन् र गैर-पार्टी कार्यकर्ताहरूलाई हल्का रूपमा लिन्छन्। उनीहरूले यो बुझ्दैनन् कि आफ्नो काममा कुनै पनि गल्ती नगर्नु कठिन कुरा हो। हामी सम्भावित गल्तीहरूसँग डराउँदैनौँ, बल्कि तिनीहरूलाई दृढतापूर्वक सुधार्न असफल हुने कुरासँग डराउँछौँ। गल्तीहरू सच्याउनका लागि, हामीले जनसमुदायको आलोचना सुन्नुपर्छ र साँचो मनले आत्म-आलोचना गर्नुपर्छ। अन्यथा हामी पछि पर्नेछौँ र पतन हुनेछौँ, जसले गर्दा हामीलाई जनसमुदायद्वारा किनारा लगाइनेछ। यो व्यक्तिवादको अनिवार्य परिणाम हो।
मजदुर वर्ग र श्रमजीवी जनताको शक्ति विशाल र असीमित छ। तर यदि उनीहरूले विजय प्राप्त गर्ने हो भने उनीहरूलाई पार्टीले नेतृत्व गर्नैपर्छ। साथै, क्रान्तिलाई विजयी बनाउनका लागि पार्टी जनसमुदायको नजिक रहनुपर्छ, र उनीहरूलाई कुशलतापूर्वक सङ्गठित तथा नेतृत्व गर्नुपर्छ।
वर्तमान समयमा, व्यक्तिवादले हाम्रा कतिपय कमरेडहरूलाई सताइरहेको छ। आफू सबै कुरामा जान्ने-सुन्ने भएको दाबी गर्दै उनीहरू जनसमुदायबाट टाढिन्छन्, उनीहरूबाट सिक्न अस्वीकार गर्छन् र केवल उनीहरूको शिक्षक बन्न चाहन्छन्।
क्रान्तिकारी नैतिकता भनेको जनसमुदायसँग एकाकार भएर एकजुट हुनु, उनीहरूलाई विश्वास गर्नु र उनीहरूको विचारमा ध्यान दिनु हो। आफ्ना भनाइ र गराइद्वारा, पार्टी तथा श्रमजीवी युवा सङ्घका सदस्यहरू र कार्यकर्ताहरूले जनताको विश्वास, सम्मान र माया जित्छन्, उनीहरूलाई पार्टीको वरिपरि दृढतापूर्वक एकजुट गराउँछन् र उनीहरूलाई सङ्गठित, शिक्षित तथा परिचालन गर्छन् ताकि उनीहरूले उत्साहपूर्वक पार्टीका नीति र प्रस्तावहरू लागू गरून्।
हामीले क्रान्ति र प्रतिरोधको युद्धका क्रममा यही गरेका थियौँ। तर वर्तमान समयमा, व्यक्तिवादले हाम्रा कतिपय कमरेडहरूलाई सताइरहेको छ। आफू सबै कुरामा जान्ने-सुन्ने भएको दाबी गर्दै उनीहरू जनसमुदायबाट टाढिन्छन्, उनीहरूबाट सिक्न अस्वीकार गर्छन् र केवल उनीहरूको शिक्षक बन्न चाहन्छन्। उनीहरू जनसमुदायबिच सङ्गठन, प्रचार र शिक्षाको काममा संलग्न हुन हिचकिचाउँछन्। उनीहरू नोकरशाही र आदेशवादी प्रवृत्तिबाट ग्रस्त हुन्छन्। फलस्वरूप, जनसमुदायले उनीहरूलाई न त विश्वास गर्छन्, न त सम्मान गर्छन् र माया गर्ने त टाढाको कुरा हो। अन्ततः, उनीहरूले कुनै पनि राम्रो काम गर्न सक्दैनन्।
हाम्रो देशको उत्तर भाग समाजवादतर्फ अघि बढिरहेको छ। यो लाखौँ श्रमजीवी जनताको तीव्र आकांक्षा हो। हाम्रो पार्टीको नेतृत्वमा श्रमजीवी जनसमुदायको यो एक सामूहिक प्रयास हो। समाजवादको निर्माणमा व्यक्तिवाद एउटा ठुलो बाधा हो। त्यसकारण, समाजवादको सफलतालाई व्यक्तिवाद उन्मूलनको सङ्घर्षको सफलताबाट अलग गर्न सकिँदैन।
मानिसको सम्मान गर्ने, उसको वैध व्यक्तिगत हितमा उचित ध्यान दिने र ती हितहरू पूरा हुने कुरा सुनिश्चित गर्ने मामलामा समाजवाद र साम्यवाद जस्तो अर्को कुनै व्यवस्था छैन।
व्यक्तिवादका विरुद्ध सङ्घर्ष गर्नु भनेको "व्यक्तिगत हितलाई कुल्चिनु" होइन। प्रत्येक व्यक्तिको आफ्नै चरित्र, उसका सबल पक्ष, उसको निजी जीवन र उसको परिवारको जीवन हुन्छ। जब व्यक्तिको हितले समष्टिको हितलाई बाधा पुर्याउँदैन, तब त्यसमा कुनै हानि हुँदैन। तर मानिसले यो महसुस गर्नुपर्छ कि केवल समाजवादी व्यवस्था अन्तर्गत मात्र प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नो निजी जीवनमा सुधार गर्न सक्छ र आफ्नो व्यक्तित्व तथा आफ्ना सबल पक्षहरूलाई विकसित गर्न सक्छ।
मानिसको सम्मान गर्ने, उसको वैध व्यक्तिगत हितमा उचित ध्यान दिने र ती हितहरू पूरा हुने कुरा सुनिश्चित गर्ने मामलामा समाजवाद र साम्यवाद जस्तो अर्को कुनै व्यवस्था छैन। शोषक वर्गद्वारा शासित समाजमा यस वर्गका केही मानिसहरूको मात्र व्यक्तिगत हित पूरा हुन्छ, जबकि श्रमजीवी जनसमुदायको हितलाई खुट्टाले कुल्चिइन्छ। तर श्रमजीवी जनता मालिक हुने समाजवादी र साम्यवाद व्यवस्थाहरूमा, प्रत्येक मानिस समष्टिको एउटा हिस्सा हुन्छ, त्यसमा एक निश्चित भूमिका खेल्दछ र समाजमा आफ्नो योगदान दिन्छ। त्यसैले त व्यक्तिगत हित समष्टिको हितभित्रै रहन्छ र त्यसैको एउटा अंश हुन्छ। जब समष्टिको हित सुरक्षित हुन्छ, तब मात्र व्यक्तिगत हित पूरा हुन सक्छ।
व्यक्तिगत हित समष्टिको हितसँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएको हुन्छ। यदि तिनीहरूबिच कुनै अन्तर्विरोध उत्पन्न भयो भने, क्रान्तिकारी नैतिकताले व्यक्तिगत हितलाई समष्टिको हितका लागि त्याग्न माग गर्दछ।
क्रान्ति निरन्तर अगाडि बढ्छ। पार्टी पनि त्यसरी नै बढ्छ। र क्रान्तिकारी पनि त्यसरी नै अगाडि बढ्नैपर्छ।
सबै जटिल परिस्थितिहरूको मूल्याङ्कन गर्न, अन्तर्विरोधहरूलाई स्पष्ट रूपमा देख्न, र विभिन्न समस्याहरूलाई सही रूपमा समाधान गर्न सक्षम हुनका लागि हामीमा मार्क्सवाद-लेनिनवादको अध्ययन गर्ने हुटहुटी हुनैपर्छ ।
क्रान्तिकारी आन्दोलनमा करोडौँ मानिसहरू संलग्न हुन्छन्। क्रान्तिकारी कार्यमा हजारौँ अत्यन्त जटिल र कठिन कार्यहरू समावेश हुन्छन्। सबै जटिल परिस्थितिहरूको मूल्याङ्कन गर्न, अन्तर्विरोधहरूलाई स्पष्ट रूपमा देख्न, र विभिन्न समस्याहरूलाई सही रूपमा समाधान गर्न सक्षम हुनका लागि हामीमा मार्क्सवाद-लेनिनवादको अध्ययन गर्ने हुटहुटी हुनैपर्छ ।
यसो गरेर मात्र हामीले आफ्नो क्रान्तिकारी नैतिकतालाई सुदृढ गर्न, आफ्नो दृष्टिकोणलाई दृढतापूर्वक कायम राख्न, आफ्नो सैद्धान्तिक तथा राजनीतिक स्तरलाई उच्च बनाउन, र पार्टीद्वारा हामीलाई सुम्पिएका जिम्मेवारीहरू पूरा गर्न सक्छौँ।
मार्क्सवाद-लेनिनवादको अध्ययन गर्नु भनेको त्यस्तो दृष्टिकोण र भावना सिक्नु हो जसद्वारा मानिसले परिस्थितिलाई, अन्य मानिसहरूलाई र स्वयं आफूलाई बुझ्न र व्यवहार गर्न सकोस्। यसको अर्थ सार्वभौम मार्क्सवादी-लेनिनवादी सत्यहरूलाई हाम्रो देशको व्यावहारिक परिस्थिति अनुरूप रचनात्मक रूपमा लागू गर्नका लागि तिनको अध्ययन गर्नु हो। हामीले काम गर्ने उद्देश्यका साथ अध्ययन गर्नुपर्छ। सिद्धान्त र व्यवहार सँगसँगै जानुपर्छ।
तर केही कमरेडहरू मार्क्सवाद-लेनिनवादका केही पुस्तकहरू कण्ठ मात्र गर्छन्। उनीहरू आफूले मार्क्सवाद-लेनिनवादलाई अरू कसैले भन्दा राम्ररी बुझेको ठान्छन्। तापनि, जब व्यावहारिक समस्याहरूको सामना गर्नुपर्छ, उनीहरू कि त यान्त्रिक तरिकाले काम गर्छन् कि त अलमलमा पर्छन्। उनीहरूको भनाइ र गराइ मिल्दैन। उनीहरू मार्क्सवाद-लेनिनवादका पुस्तकहरू त पढ्छन् तर मार्क्सवादी-लेनिनवादी भावना आत्मसात् गर्ने प्रयास गर्दैनन्। उनीहरू केवल आफ्नो ज्ञानको घमण्ड देखाउन चाहन्छन्, त्यसलाई क्रान्तिकारी कार्यमा लागू गर्न होइन। यो पनि व्यक्तिवाद नै हो।
केही कमरेडहरू मार्क्सवाद-लेनिनवादका केही पुस्तकहरू कण्ठ मात्र गर्छन्। उनीहरू आफूले मार्क्सवाद-लेनिनवादलाई अरू कसैले भन्दा राम्ररी बुझेको ठान्छन्। तापनि, जब व्यावहारिक समस्याहरूको सामना गर्नुपर्छ, उनीहरू कि त यान्त्रिक तरिकाले काम गर्छन् कि त अलमलमा पर्छन्।
व्यक्तिवादले सयौँ खतरनाक रोगहरूलाई जन्म दिन्छ: नोकरशाही, आदेशवाद, गुटबन्दी, आत्मपरकता (पूर्वाग्रह), भ्रष्टाचार, फजुलखर्च... यसले आफ्ना सिकारहरूलाई बाँधेर राख्छ र उनीहरूको आँखामा पट्टी बाँधिदिन्छ, जसले गर्दा उनीहरूको हरेक कार्य वर्ग र जनताको हितको चिन्ताद्वारा नभई सम्मान र पदको चाहनाद्वारा निर्देशित हुन्छ। व्यक्तिवाद समाजवादको एक क्रूर शत्रु हो। क्रान्तिकारीले यसको अन्त्य गर्नैपर्छ।
वर्तमान समयमा, हाम्रो पार्टी र जनताको कार्य उत्तर भागको निर्माण गर्न, यसलाई बिस्तारै समाजवादतर्फ लैजान, र देशको पुनःएकीकरणका लागि यसलाई एउटा बलियो आधारस्तम्भ बनाउनका लागि उत्पादन बढाउन र मितव्ययिता अपनाउन प्रयास गर्नु हो। यो अत्यन्तै गौरवशाली कार्य हो। पार्टी र श्रमजीवी युवा सङ्घका सम्पूर्ण सदस्यहरू, पार्टीभित्र र बाहिरका सम्पूर्ण कार्यकर्ताहरू पार्टी र जनताको सेवामा आफ्नो सम्पूर्ण जीवन समर्पित गर्न दृढ सङ्कल्पित बनून्। यो क्रान्तिकारीको उदात्त सद्गुण हो, यो क्रान्तिकारी नैतिकता हो, पार्टी र वर्गीय भावना हो, जसले पार्टी, वर्ग र जनताको विजय सुनिश्चित गर्दछ।
क्रान्तिकारी नैतिकता आकाशबाट खस्दैन। यो दैनिक रूपमा गरिने दृढ सङ्घर्ष र प्रयासबाट विकसित तथा सुदृढ हुन्छ। जेड (एक प्रकारको बहुमूल्य पत्थर) जस्तै, यसलाई जति बढी पालिस गर्यो, यो त्यति नै बढी चम्किन्छ। सुन जस्तै, यसलाई जति बढी पगाल्यो, यो त्यति नै बढी शुद्ध हुँदै जान्छ।
क्रान्तिकारी नैतिकता आकाशबाट खस्दैन। यो दैनिक रूपमा गरिने दृढ सङ्घर्ष र प्रयासबाट विकसित तथा सुदृढ हुन्छ।
समाजवादको निर्माण र मानव जातिको मुक्तिमा एउटा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउनका लागि आफ्नो क्रान्तिकारी नैतिकताको विकास गर्नुभन्दा ठुलो खुसी र गौरवको स्रोत अरू के हुन सक्छ र!
म पार्टी र श्रमजीवी युवा सङ्घका सम्पूर्ण सदस्यहरू तथा पार्टीभित्र र बाहिरका सम्पूर्ण कार्यकर्ताहरूले कडा परिश्रम गर्नेछन् र प्रगति गर्नेछन् भन्ने हार्दिक आशा गर्दछु।
स्रोत: https://en.prolewiki.org
विषादि सुँघाएर बेहोश पारी दासढुंगामा नियोजित तवरले गाडी खसालेको हुन सक्ने…
मार्क्स र एंगेल्सको प्रख्यात पुस्तक जर्मन आइडियोलोजीको सार
नेपालको बारेमा कार्ल मार्क्स के भन्थे ?
समाजवाद निर्माणका चुनौती र श्रमिकहरूको भूमिका
भविष्यवाणीदेखि इतिहाससम्म: राष्ट्रपति हो ची मिन्हको युद्धकालीन दृष्टिकोण
लेनिनले सङ्गठनका बारेमा के बुझेका थिए ?
के एंगेल्सको 'बाँदरबाट मानवमा रूपान्तरण हुने प्रक्रियामा श्रमको भूमिका' आज पन…
प्रतिक्रिया