इरानद्वारा ‘ऐतिहासिक विजय’ को दाबी; वार्ताअघि अमेरिकाले सर्तहरू स्वीकार गरेको भनाइ

इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले बुधबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै देशले युद्धमा "ऐतिहासिक" विजय हासिल गरेको र नियोजित वार्ताअघि अमेरिकालाई १० बुँदे प्रस्तावको रूपरेखा स्वीकार गर्न बाध्य पारेको दाबी गरेको छ।

परिषद्का अनुसार उक्त प्रस्तावमा अनाक्रमणको ग्यारेन्टी, स्ट्रेट अफ हर्मुज़मा इरानको निरन्तर नियन्त्रण, प्रतिबन्धहरूबाट राहत, सो क्षेत्रबाट अमेरिकी सेनाको फिर्ता र युद्ध क्षतिपूर्तिका विषयहरू समावेश छन्।

विज्ञप्तिमा थप भनिएको छ– शुक्रबार पाकिस्तानी राजधानी  इस्लामावादमा सुरु हुने वार्ता विवरणहरूलाई अन्तिम रूप दिनमा केन्द्रित हुनेछ, तर यसको अर्थ ‘युद्धको अन्त्य’ भने होइन।

यो बयान अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कूटनीतिलाई अगाडि बढाउन वाशिंगटनले इरानमाथिका आक्रमणहरू दुई हप्ताका लागि स्थगित गर्ने बताएको एक दिनपछि आएको हो।

ट्रम्पले यस स्थगनलाई स्ट्रेट अफ हर्मुज़ पुनः खोल्नेसँग जोडिएको ‘दुईतर्फी युद्धविराम’ को रूपमा वर्णन गरे र इरानको १०-बुँदे प्रस्तावले वार्ताका लागि ‘कार्ययोग्य आधार’ प्रदान गरेको बताए।

इरानको शीर्ष सुरक्षा निकायले तेहरानले आफ्नो योजना पाकिस्तानमार्फत अमेरिकालाई बुझाएको र वाशिंगटनले त्यसका सिद्धान्तहरूलाई वार्ताको आधारको रूपमा स्वीकार गरेको जनाएको छ। वार्ता १५ दिनसम्म चल्ने र आवश्यक परे थप गर्न सकिने उल्लेख गर्दै कुनै पनि सम्झौतालाई अन्तर्राष्ट्रिय संयन्त्रहरूसहित औपचारिक रूप दिनुपर्ने इरानले बताएको छ।

"यसको अर्थ युद्धको अन्त्य होइन," विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "यदि हाम्रा मागहरू पूर्ण रूपमा पूरा भएनन् भने इरानले सैन्य कारबाही जारी राख्नेछ।"

विज्ञप्तिमा इरानी सेना र सम्बद्ध समूहहरूले यस क्षेत्रभरि आफ्ना विरोधीहरूलाई ठूलो क्षति पुर्‍याएका छन् र उनीहरूलाई युद्धविराम खोज्न बाध्य पारेको पनि दाबी गरिएको छ।

इरानका उद्देश्यहरूमा आफ्नो ‘शक्ति र सर्वोच्चता’ मा आधारित नयाँ क्षेत्रीय सुरक्षा व्यवस्था स्थापना गर्ने र उपलब्धिहरू सुदृढ नभएसम्म दबाब कायम राख्ने समावेश रहेको बताइएको छ।

परिषद्ले वार्ताको अवधिमा राष्ट्रिय एकताका लागि आह्वान गरेको छ र  विरोधीहरूको कुनै पनि गलत कदमको कडा बल प्रयोगद्वारा सामना गरिने चेतावनी पनि दिएको छ । यसले  इरानले आफ्नो प्रस्तावका सर्तहरू पूर्ण रूपमा पारित भएपछि मात्र युद्धको औपचारिक अन्त्य स्वीकार गर्ने थप स्पष्ट पारेको छ ।

यी वार्ताहरूमा स्ट्रेट अफ हर्मुज़ मार्फत सामुद्रिक पारवहन, प्रतिबन्ध फुकुवा र यस क्षेत्रमा अमेरिकी सेनाको भविष्यमा रहने उपस्थितिजस्ता प्रमुख मुद्दाहरूमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

‘दुईतर्फी युद्धविराम’

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलबार इरानमाथिका "बमबारी र आक्रमणहरू" दुई हप्ताका लागि स्थगित गर्न सहमत भएको बताएका छन्। उनले यसलाई इरानले हर्मुज जलडमरू पुनः खोल्नेसँग जोडिएको दुईतर्फी ‘युद्धविराम’ को संज्ञा दिएका छन् ।

ट्रम्पले यो निर्णय पाकिस्तानी नेताहरूसँगको वार्तापछि लिएको बताए र इरानी १०-बुँदे प्रस्तावलाई वार्ताका लागि ‘कार्ययोग्य आधार’ मान्दै यो स्थगनले सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन समय दिने उल्लेख गरे।

"पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरिफ र फिल्ड मार्शल असिम मुनिरसँगको कुराकानीको आधारमा, जसमा उनीहरुले आज राति इरानतर्फ पठाइँदै गरेको विनाशकारी शक्तिलाई रोक्न अनुरोध गरे, र इरानको इस्लामिक गणतन्त्र स्ट्रेट अफ हर्मुज़ पूर्ण, तत्काल र सुरक्षित रूपमा खोल्न सहमत हुने सर्तमा, म दुई हप्ताको अवधिका लागि इरानमाथि गरिने बमबारी र आक्रमण स्थगित गर्न सहमत छु। यो दुईतर्फी युद्धविराम हुनेछ!" ट्रम्पले ट्रुथ सोसल (Truth Social) मा लेखेका छन्।

ट्रम्पले संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीचका विवादित लगभग सबै बुँदाहरूमा सहमति भइसकेको दाबी गरे।

"यसो गर्नुको कारण यो हो कि हामीले हाम्रा सबै सैन्य उद्देश्यहरू प्राप्त गरिसकेका छौँ र त्योभन्दा पनि बढी सफलता हासिल गरेका छौँ। हामी इरानसँगको दीर्घकालीन शान्ति र मध्यपूर्वको शान्तिका लागि निश्चित सम्झौताको निकै नजिक छौँ। हामीले इरानबाट १०-बुँदे प्रस्ताव प्राप्त गरेका छौँ र यो वार्ताका लागि उपयुक्त आधार हो भन्ने हाम्रो विश्वास छ," ट्रम्पले थपे।

यसअघि मंगलबार, राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानको ‘सम्पूर्ण सभ्यता’ नष्ट गर्न तोकेको  पूर्वी मानक समय (EST) अनुसार राती ८ बजेको समयसीमा अगाडि, पाकिस्तानले अमेरिका-इजरायल र इरानबीचको युद्ध अन्त्यका लागि वार्ता गर्न अन्तिम समयमा दुई हप्ताको समय थप्न अनुरोध गरेको थियो।

"कूटनीतिलाई सफल हुन दिन म राष्ट्रपति ट्रम्पसँग समयसीमा दुई हप्ता थप्न विनम्र अनुरोध गर्दछु," पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज शरिफले एक्स (X) मा भनेका थिए। सोही क्रममा उनले इरानलाई उक्त अवधिमा स्ट्रेट अफ हर्मुज़मा सबै यातायातका लागि खुला गर्न पनि आग्रह गरेका थिए। वार्ता अघि बढ्दै जाँदा शरिफले दुई हप्ताको युद्धविरामको आह्वान गरेका थिए ।

"हामी सबै युद्धरत पक्षहरूलाई दुई हप्ताका लागि सर्वत्र युद्धविरामको पालना गर्न आग्रह गर्दछौं, ताकि कूटनीतिले यस क्षेत्रको दीर्घकालीन शान्ति र स्थिरताको हितमा युद्धको निर्णायक अन्त्य गर्न सकोस्," शरिफले लेखेका थिए।

स्रोत: मिडिलइस्ट आइ