अमेरिकामा ‘सैन्य विद्रोह’ र ट्रम्पको राजनीतिक भविष्य

 

अगस्ट २०२६ को मध्यतिर, अमेरिकी वायुसेनाका मेजर जेसन वाट्सनले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको विरुद्धमा सार्वजनिक रूपमा गरेको विद्रोहले अमेरिकी राजनीतिमा नयाँ तरङ्ग पैदा गरेको छ। इरानसँगको युद्धलाई लिएर वाट्सनले व्यक्त गरेको असहमति र उनको गिरफ्तारीले अमेरिकाको सैन्य अनुशासन, संवैधानिक दायित्व र राष्ट्रपतिको अधिकारका सीमाहरूमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।

मेजर वाट्सनले इरानविरुद्धको युद्धलाई 'असंवैधानिक' र 'अमेरिकी आक्रामकता' को संज्ञा दिएका छन्। उनले सैन्य कारबाहीलाई रुसको युक्रेन आक्रमणसँग तुलना गर्दै आफ्ना कमान्डर-इन-चीफको आलोचना गरेका छन्। सैन्य कानुन (Uniform Code of Military Justice) अनुसार सक्रिय सैनिक अधिकारीले राष्ट्रपति वा उच्च सरकारी अधिकारीविरुद्ध 'अपमानजनक शब्द' प्रयोग गर्नु गम्भीर अपराध मानिन्छ। यसअन्तर्गत वाट्सनलाई बेइज्जतीपूर्ण बर्खास्ती (dishonorable discharge) र लामो जेल सजाय हुन सक्ने कानुनी प्रावधान छ।

वाट्सनको तर्कमा उनको यो कदम कुनै रहर नभई 'संविधानप्रति निष्ठा' को शपथ पूरा गर्ने प्रयास हो। 'रिमूभल कोएलिसन' (Removal Coalition) नामक समूहसँग आबद्ध भएर उनले अमेरिकी क्यापिटलको खुड्किलामै उभिएर ट्रम्पको महाभियोग र निष्कासनको माग गरेका थिए। उनको गिरफ्तारीपछि सञ्चारमाध्यममा दिएको अन्तर्वार्तामा उनले भने, "यदि मैले यसको उच्च मूल्य चुकाउन तयार भइनँ भने, मेरो विरोध केवल हल्ला मात्र हुन्छ।"

यो घटना एउटा सैनिकको अनुशासनहीनताको मुद्दा मात्रै होइन। यो ट्रम्प प्रशासनको दोस्रो कार्यकालमा देखिएको बढ्दो ध्रुवीकरणको प्रतीक हो। इरान युद्धले निम्त्याएको विश्वव्यापी ऊर्जा सङ्कट र त्यसपछिको अमेरिकी सैन्य संलग्नताप्रति अधिकारीहरूकै तहमा असन्तुष्टि देखिनुले ह्वाइट हाउसको निर्णय प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएको छ। ट्रम्पले यसअघि पनि इरानको विषयमा रिपोर्टिङ गर्ने पत्रकारहरूलाई धम्की दिने र 'लियर' (चुहावटकर्ता) खोज्ने नाममा प्रेस स्वतन्त्रतामाथि दबाब बढाउँदै आएका छन्। वाट्सनको यो विद्रोहले ट्रम्पको सैन्य पकड र उनको युद्ध नीतिको वैधतामाथि प्रत्यक्ष चुनौती दिएको छ।

मेजर वाट्सनले जेल जान तयार रहेको बताउनुले यो मुद्दालाई कानुनीभन्दा पनि नैतिक र राजनीतिक बहसको रूप दिएको छ। के सैन्य अधिकारीले संविधानको शपथलाई राष्ट्रपतिको आदेशभन्दा माथि राख्न सक्छन्? यो प्रश्नले आगामी दिनमा अमेरिकी राजनीतिमा महाभियोगको मागलाई थप मलजल गर्ने सम्भावना देखिन्छ। ट्रम्प प्रशासनका लागि यो एक सैन्य विद्रोहमात्र नभएर, आफ्नै संयन्त्रभित्र बढ्दै गएको अविश्वासको सङ्केत पनि हो।

तस्विर र सामग्री स्रोत: https://www.nytimes.com