सि जिनपिङको उत्तर कोरियाली युद्ध स्मारक भ्रमणले जगायो ‘अनन्त ऐतिहासिक स्मृति’

चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङले मंगलबार प्योङयाङको एक ऐतिहासिक पहाडी क्षेत्रको भ्रमणका क्रममा चीन र उत्तर कोरियाबीचको साझा बलिदान र गहिरो ऐतिहासिक सम्बन्धमा जोड दिएका छन् ।

सि र प्रथम महिला पेङ लियुआनले मोरान हिलस्थित सिनो-कोरियाली मैत्री टावरमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गरे। सो अवसरमा उनीहरुसँगै उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ-उन र उनकी पत्नी री सोल-जु पनि उपस्थित थिए। गार्ड अफ अनरले स्मारकमा पुष्पगुच्छा अर्पण गरेका थिए, जसमा चिनियाँ जनताको स्वयंसेवक सेनाका सहिदहरू अमर छन् भन्ने शब्दहरू कुँदिएको रिवन बाँधिएको थियो। त्यसपछि सिले अगाडि बढेर रिवनहरू सीधा बनाए  र प्रतिनिधिमण्डलले केही बेर मौनधारण गर्‍यो।

किमले पछि सिलाई टावरभित्र रहेका ऐतिहासिक दस्तावेज, तस्बिर र तेलचित्रहरू देखाए, जसमा कोरियाली युद्धका क्रममा चिनियाँ र उत्तर कोरियाली सैनिकहरूले काँधमा काँध मिलाएर लडेका र पछि देश पुनर्निर्माणका लागि सँगै काम गरेका दृश्यहरू चित्रण गरिएका थिए।

सरकारी समाचार एजेन्सी सिन्ह्वाका अनुसार, "सन् १९५० को दशकका साझा लडाइँहरू दुवै राष्ट्रका लागि अनन्त ऐतिहासिक स्मृति बनेर रहनेछन्" भन्ने कुरामा सि र किम सहमत भए।

उनीहरुले  युद्धको भावनालाई अगाडि बढाउन र परम्परागत मित्रतालाई पुस्तौंसम्म हस्तान्तरण गर्नका लागि स्मारक स्थलहरूको संयुक्त रूपमा मर्मत सम्भार गर्ने र क्रान्तिकारी शिक्षाको विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता जनाए।

किमको निमन्त्रणामा सी दुई दिने राजकीय भ्रमणका लागि सोमबार प्योङयाङ आइपुगेका हुन्। यो सिको यस वर्षको पहिलो विदेश भ्रमण हो र यो बेइजिङमा आफ्ना अमेरिकी र रुसी समकक्षहरूलाई पालैपालो स्वागत गरेको केही हप्तापछि भएको हो।

मंगलबारको यो अत्यधिक प्रतीकात्मक भ्रमण सन् २०११ मा सीको उत्तर कोरियाको पछिल्लो भ्रमणका क्रममा यी दुई जोडीले गरेको भ्रमणकै प्रतिविम्ब थियो। मोरान हिलको उत्तर-पश्चिमी भिरालोमा अवस्थित ३० मिटर (९८ फिट) अग्लो यो टावर सन् १९५० देखि १९५३ सम्म चलेको कोरियाली युद्धका क्रममा उत्तर कोरियाली सैनिकहरूसँगै मिलेर लडेका चिनियाँ जनताको स्वयंसेवक सेनाको सम्मानमा सन् १९५९ मा निर्माण गरिएको थियो।

यो टावर १,०२५ वटा ग्रेनाइट र संगमरमरका ब्लकहरू प्रयोग गरेर बनाइएको हो, जसले अक्टोबर २५ तारिखलाई संकेत गर्दछ – इन्चोन अवतरण पश्चात् संयुक्त राष्ट्र संघको सेना ३८औं समानान्तर रेखा भन्दा उत्तरतर्फ बढेपछि, चीन आधिकारिक रूपमा युद्धमा प्रवेश गरेको दिन यही हो। टावरको भित्रपट्टि १० खण्डका दर्ता किताबहरूमा "आदर्श नायक" का रूपमा विभूषित २२,७०० चिनियाँ सहिदहरूको सूची राखिएको छ।

मोरान हिल उत्तर कोरियाको राजकीय इतिहास र दन्त्यकथासँग निकै नजिकबाट जोडिएको छ। यसको फेदीमा, अक्टोबर १४, १९४५ का दिन तत्कालीन नेता किम इल-सुङले जापानको औपनिवेशिक पराजयपछि आफ्नो चर्चित पुनरागमन भाषण दिएका थिए, जसले सार्वजनिक चौरमा उनलाई एउटा एन्टि-जापानी प्रतिरोध नायकका रूपमा स्थापित गर्‍यो। हाल उक्त स्थानमा किम इल-सुङ स्टेडियम रहेको छ।

यो मैत्री टावर उत्तर कोरियाको इतिहासलाई सम्मान गर्ने एक मुख्य केन्द्रका रूपमा रहिआएको छ। किम जोङ-उन नियमित रूपमा यस स्मारकको भ्रमण गर्छन्। उनले पछिल्लो पटक गत वर्षको जुलाईमा कोरियाली युद्ध विरामको ७२औं वार्षिकोत्सवका अवसरमा त्यहाँ पुष्पगुच्छा अर्पण गरेका थिए।

उत्तर कोरियाले देशभरि धेरै क्रान्तिकारी सहिद चिहानहरू संरक्षण गरेर राखेको छ। यस प्रकारको सबैभन्दा ठूलो चिहान प्योङयाङभन्दा करिब १०० किमी (६२ माइल) पूर्वमा अवस्थित होइचाङ काउन्टीमा रहेको चिनियाँ जनताको स्वयंसेवक सेना सहिद चिहान  हो।

यो ९०,००० वर्ग मिटर (९६८,७५० वर्ग फिट) क्षेत्रफलमा फैलिएको छ र यहाँ कोरियाली युद्धका क्रममा ज्यान गुमाएका १३४ चिनियाँ सैनिकहरूको अवशेष राखिएको छ, जसमा माओ त्सेतुङका जेठा छोरा माओ आन्यिङको अवशेष पनि सामेल छ।

कोरियाली युद्धमा कुल १८ देशहरूले भाग लिएका थिए, जसमा चीनले अमेरिकी आक्रामकताको प्रतिरोध गर्न र उत्तर कोरियालाई सहयोग गर्न यस द्वन्द्वको उपयोग गरेको थियो। माओको आह्वानलाई स्वीकार गर्दै करिब ३० लाख युवाहरू चिनियाँ जनताको स्वयंसेवक सेनामा भर्ती भएका थिए।

यस युद्धमा १ लाख ५० हजारभन्दा बढी चिनियाँ सैनिकहरू मारिएका वा बेपत्ता भएका थिए भने २ लाख ४० हजार घाइते भएका थिए। अर्कोतर्फ, सैनिक र सर्वसाधारण गरी करिब २० लाख कोरियालीहरूको मृत्यु भएको वा बेपत्ता भएका थिए। यसैबीच, कोरियाली युद्धका क्रममा ३६,००० भन्दा बढी अमेरिकीहरूले ज्यान गुमाएका थिए भने १ लाख भन्दा बढी घाइते भएका थिए।

२८ वर्षीय माओ आन्यिङ अक्टोबर १९५० मा चिनियाँ जन स्वयंसेवक सेनाका पहिलो कमाण्डर पेङ देहुआइको गोप्य सचिव र रुसी भाषा अनुवादकका रूपमा सेनामा भर्ना भएका थिए। त्यसको अर्को महिना जन स्वयंसेवक सेनाको कमाण्ड सेन्टरलाई लक्षित गरी गरिएको हवाई आक्रमणमा नेपाम बम लागेर उनको मृत्यु भएको थियो।

युद्धमा ज्यान गुमाएकामध्ये थोरै संख्याका सैनिकहरूको शवलाई मात्र चीन फर्काएर शेनयाङ र डानडोङ जस्ता सहरहरूमा समाधिस्थ गरिएको थियो, जबकि ठूलो बहुसंख्यक लाई उनीहरूले लडेकै माटोमा विश्राम दिइयो।

माओ आन्यिङको मृत्युपछि उनको पार्थिव शरीरलाई स्वदेश फर्काउने प्रारम्भिक प्रस्तावहरू गरिएका थिए। तथापि, कम्युनिष्ट पार्टीको अभिलेखालय बाट के खुलासा भएको छ भने पेङ देहुआइले तत्कालीन चिनियाँ प्रधानमन्त्री चाउ एनलाईलाई एउटा निर्णायक टेलिग्राम पठाएका थिए।

पेङले लेखेका थिए, "मेरो विचारमा उनलाई उत्तर कोरियामै गाड्नुपर्छ। उनको स्वैच्छिक भर्ती र बलिदानको परिस्थितिलाई स्पष्ट पार्न हामीले जन स्वयंसेवक सेना मुख्यालय वा जन स्वयंसेवक सेना  कमाण्डरको नाममा एउटा स्मारक खडा गर्नुपर्छ, जसले उनी साच्चिकै माओ त्सेतुङका एक योग्य छोरा थिए भन्ने कुरा प्रमाणित गरोस्।"

 

चाउले "पेङको विचारसँग सहमत" भनी लेख्दै उक्त अनुरोधलाई स्वीकृत गरेपछि युवा माओको स्थायी विश्रामस्थल उत्तर कोरियामै निश्चित भयो।

चिहानहरूलाई एकै ठाउँमा केन्द्रीकृत गर्नका लागि चिनियाँ जन स्वयंसेवक सेनाले सन् १९५४ मा एउटा छुट्टै चिहान निर्माण समिति स्थापना गर्‍यो। आजको समयमा उत्तर कोरियाले होइचाङ, आन्झाउ र कान्दोङसहित सातवटा प्रमुख चिनियाँ जन स्वयंसेवक सेना  चिहानहरूको रेखदेख र संरक्षण गर्दै आएको छ।

चिनियाँ नेताहरूको पुस्ताका लागि यी चिहानस्थलहरूको यात्रा गर्नु एउटा पवित्र प्रोटोकल रहिआएको छ।

होइचाङ स्थलको निर्माण सन् १९५७ मा सम्पन्न भएको थियो र त्यसको अर्को वर्ष चाउ र मार्शल चेन यीले हिमपातका बीच त्यहाँ पुष्पगुच्छा अर्पण गरेका थिए।

सन् २००९ मा, तत्कालीन चिनियाँ प्रधानमन्त्री वेन जियाबाओले माओ आन्यिङको अर्धकदको शालिक अगाडि उभिएर भनेका थिए: "कमरेड आन्यिङ, म मातृभूमिका जनताको प्रतिनिधित्व गर्दै तपाईंलाई भेट्न आएको हुँ। मातृभूमि अहिले बलियो छ र जनता सुखी छन्। तपाईंको आत्माले शान्ति पाओस्।"

त्यसबेला सरकारी समाचार एजेन्सी सिन्ह्वाले रिपोर्ट गरेअनुसार, वेनले मातृभूमिका जनताले चिनियाँ जन स्वयंसेवक सेना का सहिदहरूलाई कहिल्यै नबिर्सेको र उनीहरूको सम्झनालाई सधैं सम्मान गर्ने बताएका थिए।

सन् २०१७ मा होइचाङमा आयोजित श्रद्धाञ्जली सभाका क्रममा, चिनियाँ अधिकारीहरूले प्रत्येक चिहानको अगाडि निहुरिएर सम्मान व्यक्त गरेका थिए र दिवंगत वीरहरूप्रति परम्परागत श्रद्धाभाव प्रकट गर्दै चीनको बहुमूल्य राष्ट्रिय मदिरा 'माओ-ताइ' का शटहरू सीधै चिहानका समाधि-स्तंभहरूमा चढाएका थिए।

र दुई महिनाअघि, विदेशमन्त्री वाङ यीले गत अप्रिलमा कान्दोङ काउन्टीको चिहानस्थलमा एक प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै १,३८३ सैनिकहरूको अवशेष रहेका चारवटा सामूहिक चिहान अगाडि निहुरिएर सम्मान व्यक्त गर्दै यस परम्परालाई निरन्तरता दिए।

उत्तर कोरियाली नेताहरूले पनि मित्रताको भावना स्वरूप विभिन्न अवसरहरूमा चिनियाँ सहिदहरूप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै आएका छन्।

सन् २०२३ मा, कोरियाली युद्धको सक्रिय द्वन्द्वलाई अन्त्य गर्ने 'कोरियाली युद्धविराम सम्झौता' को ७०औं वार्षिकोत्सवका अवसरमा चिहानस्थलमा आयोजित श्रद्धाञ्जली सभाका क्रममा किमले माओ आन्यिङको चिहानमा पुष्पगुच्छा अर्पण गरेका थिए।

उत्तर कोरियाको सरकारी समाचार एजेन्सी 'कोरियाली केन्द्रीय समाचार संस्था' का अनुसार, यसअघि उत्तर कोरियाली नेताले "पितृभूमि मुक्ति युद्धको महान विजय" मा चिनियाँ जनताको स्वयंसेवक सेनाको योगदानको उच्च प्रशंसा गरेका थिए, जसले यी दुई देशको भाग्यलाई एकै ठाउँमा जोडेको थियो।

Source: https://www.scmp.com