वार्ताको बीच अमेरिकाद्वारा इरानमा नयाँ हमला

पश्चिम एशियामा जारी अस्थिरता र द्वन्द्वले नयाँ र जटिल मोड लिएको छ। संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीचको युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यका साथ कतारको दोहामा उच्चस्तरीय वार्ता जारी रहेकै समयमा, दुवै पक्षबीचको प्रत्यक्ष सैन्य झडपले शान्ति स्थापनाको प्रयासलाई थप कठिन बनाएको छ। पछिल्लो पटक दक्षिणी इरानको बन्दर अब्बास नजिकै अमेरिकी सेनाले गरेको सैन्य कारबाहीले नाजुक बनेको युद्धविरामको वातावरणलाई गम्भीर चुनौती दिएको छ।

 अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डका प्रवक्ताका अनुसार, मे २५ मा अमेरिकी सेनाले इरानको मिसाइल प्रक्षेपण स्थलहरू र समुद्रमा सुरुङ बिछ्याउने प्रयास गरिरहेका डुङ्गाहरूलाई लक्षित गरी 'आत्मरक्षा'का लागि भन्दै प्रहार गरेको छ। बन्दर अब्बास बन्दरगाह नजिकै ठूला विस्फोटका आवाजहरू सुनिएपछि यस क्षेत्रको सुरक्षा व्यवस्थामा ठूलो हलचल पैदा भएको छ। इरानले स्ट्रेट अफ हर्मुजमा आफ्नो रणनीतिक उपस्थिति बलियो बनाउन खोजिरहेको छ भने अमेरिकी नौसेनाले यस जलमार्गमा सहज आवतजावत सुनिश्चित गर्ने दाबी गर्दै आएको छ।

यसै द्वन्द्वको बीचमा, इरानी वार्ताकारहरूको एक उच्चस्तरीय टोली कतार पुगेको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बघाईले वार्तामा केही प्रगति भएको स्वीकार गरे पनि 'सम्झौता नजिकै' पुगेको भन्ने धारणालाई खारेज गर्दै सतर्कता अपनाएका छन्। कूटनीतिक प्रयास जारी रहँदा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युद्ध अन्त्य गर्न नयाँ 'क्षेत्रीय मोडल' अगाडि सारेका छन्। ट्रम्पका अनुसार, यस सम्झौतामा साउदी अरब, पाकिस्तान र टर्कीजस्ता क्षेत्रीय शक्तिहरूलाई 'अब्राहम सम्झौता' अन्तर्गत समेटेर इजरायलसँगको सम्बन्ध सामान्यीकरण गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। ट्रम्पको यो प्रस्तावले पश्चिम एशियाको पुरानो भू-राजनीतिक समीकरणलाई पूर्णतया परिवर्तन गर्ने आकांक्षा राखेको छ, तर यसका लागि धेरै देशहरूले प्यालेस्टिनी मुद्दालाई ध्यानमा राख्दै कडा सर्तहरू राख्ने सम्भावना छ।

इरानसँगको तनावको अर्को मोर्चा लेबनानमा पनि उत्तिकै सक्रिय छ। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले लेबनानमा हिजबुल्लाह विरुद्ध 'कडा प्रहार' गर्ने आदेश दिएका छन्। लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार, मार्च २ देखि जारी इजरायली आक्रमणमा कम्तीमा ३,१८५ जनाको ज्यान गइसकेको छ भने ९,६३३ जना घाइते भएका छन्। विशेषगरी बेका उपत्यका र दक्षिणी लेबनानमा भइरहेका तीव्र हवाई आक्रमणहरूले मानवीय संकटलाई चरम बिन्दुमा पुर्‍याएको छ। नेतान्याहुले इजरायल पूर्ण रूपमा 'युद्धरत' रहेको घोषणा गर्दै हिजबुल्लाहको सैन्य क्षमता कमजोर नहुन्जेल कारबाही जारी रहने अडान लिएका छन्।

यसरी यो द्वन्द्व एक भौगोलिक सीमाको विवादमा सीमित छैन। यो विश्वव्यापी ऊर्जा सुरक्षा, सामुद्रिक व्यापार मार्ग र क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनको ठूलो लडाइँ बनेको छ। अमेरिकाको सैन्य शक्ति र इरानको रणनीतिक प्रतिरोधबीचको यो घर्षणले आम नागरिकको जीवनलाई आक्रान्त बनाएको छ। कतार वार्ताले ल्याउन सक्ने सम्भावित नतिजाले पश्चिम एशियामा शान्ति बहाली गर्ने वा द्वन्द्वलाई थप चर्काउने भन्ने कुराको फैसला गर्नेछ। हालका लागि, कूटनीतिक टेबलमा भइरहेका बहसहरू र रणभूमिमा भइरहेका बमबारीहरू एकसाथ चलिरहेका छन्, जसले गर्दा यो क्षेत्र अझै लामो समयसम्म अस्थिरताको चक्रमा फस्ने खतरा बढेको छ। अबको केही दिनको वार्ताले यस युद्धको स्वरूप परिवर्तन गर्छ वा विनाशको नयाँ चरण सुरु हुन्छ, त्यो प्रतीक्षाको विषय बनेको छ।